Çiftliğinizde kaliteli kolostrum bulunması için gebelik sürecindeki düve ve ineklerin sağlıklı olması gerekir. İyi bir kuru dönem geçiren ve aşıları yapılarak sağlık koruma önlemleri alınan damızlıkların olduğu bir işletmede kolostrum kalitesi yükselir.

Öncelikle, toplam immunoglobulinleri yeterli olan kolostrum üretimi için doğum öncesi inek iyi bir şekilde hazırlanmalıdır.

Gebe ineklerin bakımlı ve hastalıktan ari olmasında etkili faktörler

• Kuru dönemde aşılarının yapılması
• Kuruda en az 60 gün kalması
• Gebeliğin son döneminde memelerinden akıntı ve süt sızıntısı olmaması
• Mastitis veya yalancı tüberküloz gibi hastalıkların olmaması

Ayrıca, ineğin kaçıncı laktasyonda olduğu ve inek ırklarına göre kolostrum kalitesi de farklılık gösterir. Nitekim, en yüksek Ig düzeyinin 3. laktasyondaki ineklerden elde edildiği belirlenmiştir.

Laktasyona göre kolostrum toplam immunoglobulinlerin (Ig) dağılımı (%)

Diğer yandan, kolostrum toplam immunoglobulinlerinin (Ig) ineğin ırkına göre değiştiği de bilinmelidir. Yaygın olarak süt üretiminde kullanılan Holstein (Siyah alaca) ırkı ineklerde Ig düzeyleri diğer sütçü ırklar olan Montofon ve Jerseye göre daha düşüktür. Ayrıca, kombine ırk olarak bilinen Simental ırkının da kolostrum Ig düzeyi yüksektir.

Irklara göre kolostrum toplam immunoglobulinlerin (Ig) dağılımı (%)

Kolostrum kalitesi ve/veya miktarını etkileyen faktörler

Kolostrum kalitesi ve miktarını ineğin yaşı ve ırkı doğrudan etkileyen temel özelliklerdir. Bu özelliklere çiftlik yöneticisinin herhangi bir müdahalesi sonucu etkilemez. Ancak, aşağıda verilen faktörler yönetilebilirdir.

Anaya ve doğuma ilişkin özellikler; erken veya güç buzağılama, geçirilen hastalıklar, ilk doğum veya aşırı yaşlılık

Vücut Kondisyon Skoru; ineğin VKS değeri 2,5’dan düşük veya 3,5’dan yüksek olması

Buzağılama mevsimi; gebeliğin son döneminde yaşanan sıcaklık stresinin özelikle düvelerde IgG seviyesini % 20 oranında düşürdüğü bilinmektedir.

Kuruda kalma süresinin uzunluğu; ineklerin 40 günden az veya 70 günden fazla kuruda kalması

Hayvan refahı; doğum sürecindeki düve veya ineğin strese maruz kalması

Mastitis ve diğer hastalıklar; klinik mastitis ve diğer birçok patojenik hastalık kaynaklı olumsuzluklar ortaya çıkar. Ayrıca, subklinik mastitis varsa kolostrumun IgG konsantrasyonu düşer ve üretimi azalır.

Barınak, bakım ve besleme koşulları; barınak havalandırma ve aydınlatma yetersizliği, kısıtlı hareket alanı ve dezenfeksiyon eksikliği; beslenme yetersizliği, rasyon dengesi sorunları; özellikle selenyum ve E vitamini başta olmak üzere mineral ve vitamin yetersizlikleri

Kolostrumun geç sağılması; doğumdan sonrası ineğin 6 saat, 10 saat ve 14 saat geçtikten sonra kolostrumunun sağılması halinde IgG konsantrasyonunda sırasıyla % 17, % 27 ve % 33 azalmaktadır.

Diğer faktörler; doğumdan önce sağılması veya memede sızıntı olması, birden fazla anneden elde edilen kolostrumun karıştırılması, kolostrumun geç sağılması

Kullanıma uygun kaliteli kolostrum ve uygun olmayan kolostrum örnekleri

Sonuç olarak, kaliteli kolostrum elde edilmesi için ineğin özelliklerinin yanı sıra yaşam koşulları ve kolostrum yönetimi etkili olmaktadır. İyi bir kolostrum beslemesi için aşağıdaki prosedürün uygulanması buzağılarınızın sağlıklı gelişimine katkı sunacaktır.

• Doğumdan sonra en geç 6 saat içinde mümkünse ilk 1-2 saatte kolostrumu sağın.
• Kolostrumu ilk sağımda 8 litreden az olan olgun ineklerden sağın.
• Sulu, kanlı ve buzağılamadan önce gelen kolostrumu beslemede kullanma.
• Sağılan kolostrumu test edin.
• Buzağıyı anneden 1-2 saat içinde ayırın ve elle besleyin.

Yazar: Milk’n’Roll Araştırma Grubu

Kaynaklar

Aydoğdu,  U., 2014. Sütçü İneklerde Kolostrum Kompozisyonu ve Kalitesinin Buzağı Pasif İmmunitesine Etkileri, T.C. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü İç Hastalıkları Anabilim Dalı (Vet), Doktora tezi. Konya.

Erdem H., Atasever S. 2005. Yeni Doğan Buzağılarda Kolostrumun Önemi OMÜ Zir. Fak. Dergisi, 2005, 20 (2): 79-84.

Hayırlı, A., 2016. Buzağı Besleme, Sağlığı, Sevk Ve İdaresi.

Genç, M., 2015, İsviçre Esmeri ve Siyah Alaca Sığırlarda Bazı Çevresel Faktörlerin Kolostrum Kalitesi ve Pasif İmmunite Üzerine Etkileri, Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Erzurum.

Godden S. 2008. Colostrum Management for Dairy Calves. Veterinary Clinics Food Animal Practice 24 (2008) 19-39.

Koyuncu, M., Karaca, M., 2018. Buzağılarda Yaşama Gücünün Anahtarı “Kolostrum”, J. Anim. Prod., 59 (1):67-78.

Muller LD, Ellinger DK. 1981. Colostral immunoglobulin concentrations among breeds of dairy cattle. Journal of Dairy Science, 64: 1727-1730.

Wattiaux MA. 2014. Heifer Raising-Birth To Weaning 28- Importance Of Colostrum Feeding.